Anna-Maria Żukowska

Pierwsze i drugie mieszkanie pełnią funkcję społeczną – służą zaspokojeniu potrzeb własnych i najbliższej rodziny. Dopiero kolejne lokale są w praktyce narzędziem inwestycyjnym, często wykorzystywanym do spekulacji lub przetrzymywania wartości kapitału. To właśnie ten segment rynku powinien być objęty wyższym opodatkowaniem.

Równolegle zmieniony powinien zostać sam system naliczania podatku od nieruchomości. Obecnie opiera się on głównie na powierzchni, co oznacza, że nie uwzględnia realnej wartości majątku ani zdolności płatniczej właściciela. Lewica postuluje odejście od tego modelu w kierunku bardziej sprawiedliwego systemu – uwzględniającego wartość nieruchomości i jej funkcję.

Efekt takiej zmiany jest kluczowy:

• osoby posiadające jedno mieszkanie – czyli zdecydowana większość społeczeństwa – nie zapłacą więcej, a często zapłacą mniej,
• większe obciążenia poniosą właściciele wielu nieruchomości oraz podmioty inwestycyjne,
• ograniczona zostanie skala pustostanów i spekulacji,
• a dodatkowe wpływy mogą zostać przeznaczone na rozwój budownictwa publicznego.

To rozwiązanie wpisuje się w szerszą zasadę: system podatkowy powinien premiować zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych, a nie akumulację mieszkań jako aktywów finansowych.

Taki model pozwala realizować kilka celów jednocześnie:

• obniża koszty życia mieszkańców,
• zwiększa dostępność transportu (szczególnie dla osób o niższych dochodach),
• oraz ogranicza ruch samochodowy i jego negatywne skutki.

W Warszawie oznacza to inwestycje w rozwój sieci transportowej, większą częstotliwość kursów i politykę taryfową, która nie wyklucza ekonomicznie części mieszkańców. Transport publiczny ma być realną alternatywą dla samochodu, a nie rozwiązaniem „drugiego wyboru”.

Warszawa powinna aktywnie wejść w ten system jako największy rynek mieszkaniowy w Polsce. Oznacza to wykorzystanie dostępnych narzędzi – współpracy z Bankiem Gospodarstwa Krajowego, gruntów miejskich oraz finansowania centralnego – do zwiększania zasobu mieszkań komunalnych i społecznych.

To nie jest koncepcja teoretyczna. W miastach takich jak Włocławek czy Częstochowa realizowane są inwestycje komunalne pokazujące, że samorząd może być realnym uczestnikiem rynku i stabilizować ceny najmu. Warszawa, zamiast pozostawiać rynek wyłącznie deweloperom i funduszom, powinna stać się liderem tego modelu i znacząco zwiększyć udział mieszkań publicznych w całym zasobie.

Według wyliczeń oznacza to nawet około 30 mld zł więcej rocznie w systemie. Te środki nie są abstrakcyjne – przekładają się na konkretne efekty: krótsze kolejki, większą liczbę lekarzy, lepszą dostępność badań i leczenia.

Zamiast obecnej składki zdrowotnej Lewica proponuje podatek zdrowotny na poziomie 12%, obejmujący zarówno dochody osób fizycznych (PIT), jak i firm (CIT), z kwotą wolną 30 tys. zł.

To zmiana systemowa. Obecnie ciężar finansowania w dużej mierze spoczywa na pracownikach, podczas gdy duże firmy partycypują w nim w ograniczonym zakresie. Nowy model oznacza przesunięcie części tego ciężaru na kapitał.

Efekty są dwojakie:

• z jednej strony system zyskuje stabilne i wyższe finansowanie (co pozwala osiągnąć wspomniane 9% PKB),
• z drugiej – według założeń Lewicy około 90% obywateli płaci mniej niż w obecnym systemie.

W praktyce oznacza to zwiększanie dostępności żłobków i przedszkoli, rozwój usług opiekuńczych oraz inwestowanie w infrastrukturę społeczną, która pozwala godzić życie zawodowe z prywatnym. To także element polityki gospodarczej – większa dostępność usług publicznych przekłada się na wyższą aktywność zawodową i stabilność dochodów gospodarstw domowych.

Z perspektywy Warszawy chodzi o odejście od modelu, w którym dostęp do usług zależy od dochodu, na rzecz systemu powszechnego – dostępnego dla wszystkich mieszkańców.